english version

20-03-2020

12-03-2012

wersja polska

Tęsknota za Siedlcami
Opowieść o dziewczynce, której ojca zamordowano -  autorstwa Agnieszki Chrzanowskiej
Opracowanie: Witold Okniński Archiwum Państwowe
http://www.apsiedlce.nazwa.pl/art,101,tesknota-za-siedlcami


Agnieszka i Waldemar Wajszczuk – 1938 r.

"Tęsknota za Siedlcami” – wydane drukiem wspomnienia Agnieszki Chrzanowskiej z lat 1939 – 1949. Publikacja to wspomnienia córki siedleckich prawników Zygmunta i Aleksandry z Egierszdoffów, obejmujące najbardziej tragiczne dla Polski i Polaków lata XX w. Ojciec autorki, działacz podziemia niepodległościowego został w 1944 r. aresztowany przez UB i zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach. Jej najbliżsi ginęli z rąk Niemców - jak prof. Ignacy Chrzanowski w Sachsenhausen lub Rosjan - jak Bohdan Chrzanowski w Katyniu. Wspomnienia to także unikalna opowieść o II wojnie światowej i pierwszych latach powojennych widzianych oczami dziecka. Na kartach wspomnień znajdziemy też obraz życia codziennego Siedlec z lat 30. i 40. XX wieku. Są tu m. in. opisy budynków, mieszkań, sklepów, środków transportu, życia towarzyskiego elit i dziecięcych zabaw na podwórkach. Jest miejsce dla inteligencji – prawników, lekarzy, nauczycieli, duchownych, ale także rzemieślników, sklepikarzy i służby. Dzięki lekturze wspomnień możemy się dowiedzieć, gdzie w Siedlcach można było najlepiej zjeść i jak wybierać najlepsze produkty na targu, w jaki sposób przechowywano jedzenie w czasach gdy nie było lodówek, i co to takiego „polska ostryga”.
Spisane wiele lat po wojnie wspomnienia Agnieszka Chrzanowska przekazała do zbiorów Archiwum Państwowego w Siedlcach. Autorka udostępniła także liczne zdjęcia i dokumenty rodzinne, które znalazły się w książce. Publikacja przygotowana przez Archiwum Państwowe w Siedlcach i Fundację Rozwoju Badań Regionalnych Sigillum została wydana dzięki wsparciu finansowemu Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, Samorządu Miasta Siedlce i Izby Adwokackiej w Siedlcach.

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że 17 października 2018 r. odeszła od nas ś+p Agnieszka Chrzanowska, wieloletni pedagog i wychowawca w XII LO we Wrocławiu. Ceremonia pogrzebowa rozpocznie się mszą świętą w kaplicy na cmentarzu Grabiszyńskim o godzinie 11:00 dnia 27 października 2018 r., po której nastąpi uroczyste odprowadzenie Zmarłej na miejsce wiecznego spoczynku. Rodzina (https://www.nekrologi.net/nekrologi/agnieszka-chrzanowska/54327166).


Agnieszka Chrzanowska h. Korab (ID: sw.64873)
Urodzona dnia 16 IV 1934
bezpotomna

Rodzice

Zygmunt Chrzanowski h. Korab
(linia: Kasper Cieciszowski 3.364.243)
Urodzony dnia 30 VIII 1898
zmarł po 1943

Aleksandra Egierszdorff h. Poraj (odm.)
Urodzona dnia 10 III 1902
zmarła dnia 9 III 1980 , wiek: 77 lat.



Ze zbiorów Waldemara Wajszczuka – zdjęcie grupowe prawdopodobnie wykonane w Przedszkolu Pani?... w okresie Świąt Bożego Narodzenia 1938r.? W pierwszym rzędzie od prawej stoją Agnieszka Chrzanowska i Waldemar Wajszczuk. W pierwszych rzędach tej grupy również znajdowały się dzieci przyjaciół naszych rodzin - Basia Janicka, Marysia Grauman, Edyta Piotrowska, Wiesio and Mirek Próchniewicz (i inne?). Nie udało mi się ich rozpoznać!

http://mazowsze.hist.pl/33/Szkice_Podlaskie/700/2002/24644/
http://mazowsze.hist.pl/33/Szkice_Podlaskie/708/2009/24894/
http://www.polowanie.siedlce.pl/historia.html
http://mbp.siedlce.pl/UserFiles/ezbiory/zycie_podlasia/1936/ZP_1936_33.pdf


Wiesław Charczuk


Działalność konspiracyjna Obozu Narodowego w Siedlcach w okresie okupacji hitlerowskiej (1939-1944)

Szkice Podlaskie 16, 139-149 (2008)

http://mazowsze.hist.pl/33/Szkice_Podlaskie/707/2008/24773/

(...) Siedlce stanowiły centrum pionu politycznego i wojskowego Obozu Narodowego na płd. Podlasiu. Tutaj znajdowała się siedziba Prezesa Okręgu SN „Podlasie" Zygmunta Chrzanowskiego. (...) Za wcieleniem siedleckiej struktury NOW w ramy ZWZ-AK opowiedział się dotychczasowy prezes konspiracyjnego SN Zygmunt Chrzanowski, (...)

(...) Reasumując Obóz Narodowy odegrał istotną rolę w Siedlcach. Po wyzwoleniu Siedlec starostą został Delegat Powiatowy Zygmunt Chrzanowski, mianowany 1 sierpnia 1944 r. zastępcą wojewody warszawskiego. 12 października 1944 r. został zaproszony do dowództwa radzieckiego z propozycją współpracy. Po odmówieniu współpracy, Zygmunt Chrzanowski „Lisiecki" został aresztowany przez NKWD. W styczniu lub lutym 1945 r. został osądzony i skazany na karę śmierci w Kutnie przez Sąd Wojenny NKWD na podstawie Kodeksu Karnego RFSRS z 1926. Po ogłoszeniu wyroku Z. Chrzanowskiego wyprowadzono i dalsze jego losy są nieznane. Zmarł na terenie ZSRR 53

53 Szerzej patrz biogram Zygmunta Chrzanowskiego oprać. W. Charczuk w: Słownik biograficzny południowego Podlasia i wschodniego Mazowsza, red. A. Kołodziejczyk, t. I, Siedlce 2008 ( w druku); P. Matusak, dz. cyt., [w:] Siedlce 1448-1995..., s. 156.

Po aresztowaniu Z. Chrzanowskiego, struktury konspiracyjne pionu politycznego Stronnictwa Narodowego w Siedlcach już pod okupacją sowiecką od sierpnia 1944 r. organizował nauczyciel Gimnazjum Męskiego im. hetm. S. Żółkiewskiego w Siedlcach Bernard Bucholc, natomiast pion wojskowy w postaci grup i oddziałów Pogotowia Akcji Specjalnej na terenie Siedlec do dalszej walki z komunistami tworzył Stanisław Okniński, który podlegał dowództwu Komendy Ziem Wschodnich w Lublinie.
 


Przygotowali: Waldemar J Wajszczuk & Paweł Stefaniuk (c) 2000-2020
e-mail: wwajszczuk@comcast.net lub wajszczuk@onet.pl