english version

14-11-2018

03-11-2018

wersja polska

Obozy jenieckie w Szepetówce w 1939 r.


Obozy NKWD dla jeńców polskich – 1939

https://pl.wikipedia.org/wiki/Obozy_NKWD_dla_je%C5%84c%C3%B3w_polskich - miejsca masowego odosobnienia trzech grup jeńców polskich w niewoli radzieckiej. Nie są tu wymienione inne miejsca odosobnienia polskich jeńców w ZSRR, takie jak więzienia Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy – gdzie zgromadzono oddzielnie aresztowanych polskich oficerów w liczbie około tysiąca osób, czy więzienie NKWD na Łubiance w Moskwie.

Podane obozy zostały podzielone na potrzeby tego hasła na obozy jenieckie właściwe, w których władze radzieckie w zasadzie przestrzegały warunku konwencji o jeńcach i nie zmuszały ich do pracy niewolniczej, oraz na obozy jenieckie pracy, w których jeńcy wykonywali roboty przymusowe. Dla miejsc przetrzymywania pierwszej grupy jeńców użyto znanego z historiografii podziału na obozy specjalne i rozdzielcze, a dla drugiej grupy wprowadzono rozróżnienie na obozy przejściowe i poamnestyjne. (...)

Obozy jenieckie pracy przymusowej

Najbardziej znanymi obozami jenieckimi pracy były:

  1. Obóz rówieński (od grudnia 1939 r. zwany lwowskim) – system około 20 punktów obozowych rozlokowanych wzdłuż budowanej w morderczym tempie drogi strategicznej Nowogród Wołyński (Nowograd Wołyńskij) – Lwów przez Równe (Rowno), Dubno i Brody; komendant: Iwan Fediukow; skierowano tu 15 500 osób, z czego w grudniu 1939 r. Polaków było 14.211, w tym 12.482 szeregowców i 1364 podoficerów

  2. obozy na potrzeby kopalń żelaza i wapienia ze zjednoczenia „Nikopol-Marganiec” na Ukrainie podległego Ludowemu Komisariatowi Metalurgii Żelaza; planowano tu skierowanie tu 8500 Polaków, a ostatecznie osadzono około 10 300 osób:

    • obóz krzyworoski (Krzywy Róg w obwodzie dniepropietrowskim, Ukraina); około 6800 jeńców;

    • obóz jeleno-karakubski; około 1900 jeńców;

    • obóz zaporoski (Zaporoże, Ukraina); około 1600 jeńców. (...)
       

Obozy jenieckie pracy przymusowej.

Obóz lwowski (do grudnia 1939 r. zwany rówieńskim) – wykorzystywany w dalszym ciągu do forsownej budowy drogi strategicznej Nowogród Wołyński – Lwów, po 22 czerwca 1941 r. ewakuowano do obozu starobielskiego około 14 tysięcy osób (w tym około 11 tysięcy Polaków) – ofiary ewakuacji szacuje się na około 1900 osób (zidentyfikowanych przez Ośrodek „KARTA” – 1328).

Szepetówka/Szepietówka - https://pl.wikipedia.org/wiki/Szepet%C3%B3wka

1594 pierwsza wzmianka o Szepetówce, 1873 wybudowano stację kolei żelaznej.

We wrześniu 1939 roku sowieci założyli tu jeden z obozów zbiorczych dla polskich jeńców wojennych wziętych do niewoli po klęsce Wojska Polskiego; stąd między innymi, wysyłało NKWD jeńców do miejsc kaźni.

W 1959 liczyło 31 898 mieszkańców[2]. W 1989 liczyło 50 876 mieszkańców[3].W 2013 liczyło 43 375 mieszkańców[4].

Polacy w Szepetówce - Czystki i wywózki z lat trzydziestych XX w. znacznie zmniejszyły udział Polaków w ogólnej liczbie mieszkańców. Zgodnie ze spisem z 2001 r. w Szepetówce jest oficjalnie nieco ponad 2 tys. Polaków, czyli 5% ogółu ludności. Według badań przeprowadzonych przez Związek Polaków na Ukrainie, Polaków w mieście i rejonie żyje prawie 10 tys., czyli blisko 25%. Świadczy o tym choćby liczba członków Związku Polaków na Ukrainie sięgająca 1 tys. osób. W 2008 r. w jednej z ukraińskich szkół powstały polskie klasy, a później w sześciu innych. Łącznie różnymi formami nauczania w języku polskim objętych jest około 800 dzieci. Obecnie trwa budowa polskiej szkoły przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” (będzie to szósta szkoła polska na Ukrainie)[5].


Szepetówka na rysunku Napoleona Ordy


Ulica miasta


Parowóz-pomnik 9P-610


Shepetivka park


Kosciol Narodzenia/Church of Nativity in Shepetivka


Stacja kolejowa - By Andrey_76 - Залізничний вокзал станції Шепетівка - 6 / 7 – Wikimapia, CC BY-SA 3.0
https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=49881578

Kamieniołomy
https://www.google.com/search?source=hp&ei=ZV3fW--7JY-JjwTftb_QBg&q=kamieniolomy+na+Ukrainie&btnK=Google+Search&oq=kamieniolomy+na+Ukrainie&gs_l=psy-ab.3..0i22i30.986720.1011095..1016084...4.0..0.343.2714.29j1j1j1......0....1..gws-wiz.....0..0j0i10j0i30j0i13j0i13i30j0i8i13i30.49DVKpL-5dI

W swoich wspomnieniach z niewoli sowieckiej, którymi się dzielił ze swoją najbliższą rodziną, Zbyszek opowiadał o początkowym krótkim pobycie w obozie jenieckim (rozdzielczym?) w Szepietówce, gdzie prawdopodobnie został przydzielony do jenieckiego obozu pracy przymusowej grupy rówieńsko-lwowskiej, do pracy przy budowie drogi. Wspominał również o pracy w kamieniołomach - nie wiemy dokładnie, gdzie, jak również, gdzie był później więziony, przed zwolnieniem do Armii Andersa.

Po ukończeniu w 1938 roku, krótko przed wybuchem wojny, Państwowej Szkoły Technicznej w Wilnie na wydziale Budowy Dróg, prawdopodobnie został powołany do wojska w stopniu podoficera, jako wykwalifikowany saper, ale po wzięciu do niewoli został zarejestrowany, jako szeregowiec.

Ostatnio natrafiliśmy w Internecie na informacje na temat kamieniołomów w tej części Ukrainy. Jest to opis wakacyjnych praktyk, wraz z mapką: „Praktyka terenowa UKRAINA 2004” studentów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie - http://www.geol.agh.edu.pl/~zzss/praktyka2004.htm.
Mapka (poniżej) wylicza w tamtym czasie (2004) kilka kamieniołomów, zróżnicowanych według rodzaju wydobywanych materiałów kamiennych. Ich lokalizacja jest w okolicach budowanej w latach 1939 -1941 strategicznej szosy, ale nadal nie wiemy dokładnie, które z nich były wówczas czynne i dostarczały materiału do budowy i gdzie dokładnie pracowali polscy jeńcy?


Jeden z kamieniołomów w okolicy Równego – (zdjęcie ze strony AGH)


Przygotowali: Waldemar J Wajszczuk & Paweł Stefaniuk 2018
e-mail: wwajszczuk@comcast.net